Tijdschrift voor Geschiedenis - 2004 nummer 1
117e jaargang
ARTIKELEN
Wouter F.M. Henkelman - Alexander en Gilgames
Het Mesopotamische Gilgamesˇ-epos heeft diepe indruk gemaakt op vele lezers. Dat geldt niet minder voor opeenvolgende generaties geleerden die echo’s van dit verhaal hebben gezocht in de klassiek-Griekse literatuur.
De vraag is echter of in de verhalen over Odysseus of Achilles wel echt sprake is van een directe nawerking van de zo bejubelde tekst. Voor de positie van ‘Griekse Gilgamesˇ’ dient zich namelijk een ander persoon aan: de legendarische Alexander de Grote.

Joris van Eijnatten - Modestia, Moderatio. Mediocritas
De protestantse geestelijkheid in Nederland en de regulering van het publieke debat (1670 - 1840)
In de vroegmoderne tijd duikt regelmatig de opvatting op dat geestelijken, in het bijzonder de confessionele verdedigers van staats- of publieke kerken, een onhebbelijke voorliefde tonen voor tweedracht en twist. Hoe is de geestelijkheid zélf tussen 1670 en 1840 omgegaan met de tegenstelling tussen enerzijds de roep om universele vrede waarop in de Schrift wordt aangedrongen en anderzijds haar feitelijk handelen op het sociale en intellectuele schouwtoneel? Deze bijdrage werpt een blik op het streven van de Nederlandse protestantse geestelijkheid naar rationalisering van het publieke debat.

Lambert J. Giebels - De Nederlandse oorlogsverklaring aan Japan en het vredesverdrag van San Francisco
Wanneer de ene kolonisator door een andere uit zijn koloniale domein wordt verdreven, kan de eerste de ander bezwaarlijk daarna in de verdachtenbank plaatsen. Toch lijkt dat het geval te zijn in de Nederlandse geschiedschrijving ten aanzien van Japan. De intentie van dit artikel is de oorlog in de Pacific vanuit Japans oogpunt te bezien.

Wilco van den Dool - Een twintigste-eeuwse voltaire? De receptie van de populariserende wereldgeschiedenis van H.G. Wells
De welbekende science fiction- en romanschrijver H.G. Wells was tevens de auteur van een wereldgeschiedenis, The Outline of History. Deze bestseller werd destijds door veel historici kritisch ontvangen, maar oogstte bij anderen ook waardering. Dit artikel schetst de inhoud en achtergrond van Wells’ historische werk, de receptie ervan door historici en sluit af met een vergelijking met de opvattingen van William H. McNeill.

Wantje Fritschy - De koning, de natie en de kloof met het westen.
Recente literatuur over de geschiedenis van Marokko. Hoe verhoudt recente literatuur over de geschiedenis van Marokko zich tot de vragen die de antropoloog Ernest Gellner aan de orde stelde in zijn veel geciteerde artikel ‘The struggle for Morocco’s past’? Vindt Marokko’s belangrijkste moderne historicus Laroui gehoor voor zijn verzet tegen de antropologisering van Marokko bij buitenlandse Marokko-historici als Obdeijn en Pennell? En wat draagt deze recente literatuur over Marokko bij aan het debat over de oorzaken van de kloof tussen het westen en de islamitische wereld?

BOEKBESPREKINGEN

F. Seibt, Die Begründung Europas. Ein Zwischenbericht über die letzten tausend Jahre - (M. Evers)
T. de Nijs, E. Beukers (ed.), Geschiedenis van Holland, deel I & II - (R. Rommes)
J. Tollebeek e.a. (ed.), De palimpsest. Geschiedschrijving in de Nederlanden 1500-2000, deel I & II - (E. Jonker)
J.R. de Bruijn, C.B. Wels (ed.), Met man en macht. De militaire geschiedenis van Nederland 1500-2000 - (J. de Haan)
L.M. Cullen, A history of Japan 1582-1941. Internal and external worlds - (J. de Jong)
W. Iggers, G. Iggers, Zwei Seiten der Geschichte. Lebensbericht aus unruhigen Zeiten - (H. de Jong)
P. Charvát, Mesopotamia before history - (P.M.M.G. Akkermans)
W. Ameling, Märtyrer und Märtyrerakten - (J.W. Drijvers)
S.E. Alcock, Archeologies of the Greek Past – Landscapes, Monuments and Memories - (R.B. Halbertma)
J.D. Grainger, Nerva and the Roman Succession Crisis of AD 96-99 - (T. Kaizer)
S. Albrecht, Die Inszenierung der Vergangenheit im Mittelalter. Die Klöster von Glastonbury und Saint-Denis - (N. Lettinck)
Edward Grant, God and Reason in the Middle Ages - (P.J.J.M. Bakker)
A. Janse, Ridderschap in Holland. Portret van een adellijke elite in de late middeleeuwen - (H. Brand)
C.G.M. Vis, De abdij van Egmond. Geschreven en beschreven - (M. van Dijk)
F. Loetz, Mitt Gott handeln. Von den Zürcher Gotteslästerern der Frühen Neuzeit zu einer Kulturgeschichte des Religiösen - (P.C. Spierenburg)
Y. Rodriguez Pérez, De Tachtigjarige Oorlog in Spaanse ogen. De Nederlanden in Spaanse kronieken en literaire teksten (circa 1548-1673) - (G. de Bruin)
Th. Mörschel, Buona amicitia? Die römisch-savoyischen Beziehungen unter Paul V (1605-1621). Studien zur frühneuzeitlichen Mikropolitik in Italien - (E.O.G. Haitsma Mulier)
R. Bireley, The Jesuits and the Thirty Years War. Kings, Courts and Confessors - (D. Onnekink)
J. Raymond, Pamphlets and Pamphleteering in Early Modern Britain - (D. Onnekink)
P.C. Hartmann, Kulturgeschichte der Heiligen Römischen Reiches 1648 bis 1806. Verfassung, Religion und Kultur - (R. De Schryver)
G. Rowlands, The dynastic state and the army under Louis XIV. Royal service and private interest 1661-1701 - (G. de Bruin)
J. Kent, Wesley and the Wesleyans. Religion in Eighteenth-Century Britain - (J. van Eijnatten)
M.A.M. Franken, Dienaar van Oranje. Andries Schimmelpenninck van der Oye 1705-1776. Een politieke en bestuurlijke levensbeschrijving van een Gelders luitenant stadhouder - (E. Luikens)
R. Blaufarb, The French army, 1750-1820: Careers, talent, merit - (A.J.C.M. Gabriëls)
N. Aston, Christianity and revolutionary Europe, 1750-1830 - (J. de Mooij)
A. Elon, The pity of it all. A portrait of Jews in Germany 1743-1933 (R. Rowaan)
D. Alvarez, Spies in the Vatican. Espionage & intrigue from Napoleon to the Holocaust (H. de Valk)
C. McGowan, The dragon seekers. The discovery of dinosaurs during the prelude to Darwin (B. Theunissen)
P. de Rooy, Republiek van rivaliteiten. Nederland sinds 1813 - (J. Bosmans)
M. Schrover, Een kolonie van Duitsers. Groepsvorming onder Duitse immigranten. Utrecht in de negentiende eeuw - (R.E. de Bruin)
L. Nys e.a. (ed.), De zieke natie: over de medicalisering van de samenleving 1860-1914 - (H. Oosterhuis)
E. Lamberts (ed.), The Black International. The Holy See and Militant Catholocism in Europe 1870-1878 - (J. Art)
A. Douglas, War, memory, and the politics of humor. The Canard Enchaîné and World War I - (J. Hemels)
J. Wright, Gustav Stresemann. Weimar’s Greatest Statesman - (G. Verbeeck)
H. van Dijk, Henri Hermans (1883-1947). De grondlegger van het Limburgs muziekleven - (J. Vos)
A. Applebaum, Gulag. A History of the Soviet Camps - (S. Brouwer)
H. Graham, The Spanish Republic at War, 1936-1939 - (H. Driessen)
H.A. Klemann, Nederland 1939-1948. Economie en samenleving in jaren van oorlog en bezetting - (P. van de Laar)
J. Bourke, The Second World War. A People’s History - (I. de Haan)
V.R. Berghahn, America and the Intellectual Cold Wars in E urope. Shepard Stone between Philantropy, Academy, and Diplomacy - (J. Verheul)
D. Chanteranne, I. Veyrat-Masson, Napoléon à l’ecran. Cinéma et télévision - (A.J.C.M. Gabriëls)
I. Engelhardt, A Topography of Memory. Representations of the Holocaust at Dachau and Buchenwald in Comparison with Auschwitz, Yad Vashem and Washington DC - (I. de Haan)
R. Lourie, Sakharov: A biography - (R. Veltmeijer)
E. Witte, Over Bruggen en Muren. Hedendaagse Politieke Geschiedenis en Politieke Wetenschappen in België (1945-2000) - (A.J. Boekesteijn)
P. Burke (ed.), History and historians in the twentieth century - (L. Dorsman)
Terug