Perceptuele processen

Perceptuele processen staan in voor de interpretatie van de sensorische gegevens. Deze interpretatie kan bottum-up of top-down gebeuren. Het onderscheid tussen beide benaderingen wordt geïllustreerd in de volgende animatie.

Dat de menselijke patroonherkenning voor een groot deel top-down of conceptueel gebeurt, kan je merken in perceptuele constanten, illusies en de organisatie van onze waarneming.

De grootteconstantie is ondermeer verantwoordelijk voor het bedriegelijke effect in de hoofding van deze webpagina (zie ook het handboek op blz 86). Een ander mooi voorbeeld is te vinden op de website van de universiteit van Hannover.

Op het internet zijn er erg veel websites met visuele illusies. Hieronder een korte lijst.

Een erg mooie 3-D illusie is de volgende. Neem een stevig blad wit papier. Vouw het in de lengte. Plaats het met de gevouwen kant naar boven voor je op een tafel; ongeveer zoals het dak van een huis. Sluit één oog en kijk met het andere naar de bovenste ribbe (ongeveer 1/3 van het begin). Zorg ervoor dat jouw ogen zich op een afstand van ongeveer 30 cm boven het papier bevinden. Na een tijdje zal de figuur omklappen en rechtop staan, ongeveer zoals een menukaart op tafel. Beweeg nu langzaam jouw hoofd en ontdek de fascinerende vervormingen die dit oplevert. Doordat je slechts met én oog kijkt, is je dieptezicht vermindert. Beide beelden (dak en menu) zijn zonder dieptezicht even mogelijk. Enkel de schaduwen kloppen niet helemaal. Je brein construeert deze beelden dan met evenveel gemak.

Een erg bekend voorbeeld van de figuur-achtergrond organisatie is de Necker-kubus. Merk op dat door de figuur-achtergrond relatie ambiguë of onmogelijke figuren kunnen ontstaan. Een variant op de Necker-kubus is de trap van Schröder.