Dit boek behandelt de centrale thema’s uit de hedendaagse wetenschapsfilosofie. In een toegankelijke stijl en op een systematische wijze wordt de lezer vertrouwd gemaakt met de toonaangevende filosofische visies op, onder meer, de aard en interpretatie van wetenschappelijke theorieën, het toetsen van wetenschappelijke theorieën, de evolutie van wetenschappelijke kennis, en wetenschappelijke verklaringen. Een inleidend hoofdstuk bespreekt de plaats die de wetenschapsfilosofie inneemt te midden van de andere filosofische deeldisciplines.
De auteurs maken ruim gebruik van voorbeelden uit zowel de wetenschapsgeschiedenis als de hedendaagse wetenschappen om filosofische denkbeelden en discussies te verhelderen. Ook bevat elk hoofdstuk verwijzingen naar meer geavanceerde literatuur voor wie dieper op een thema wil ingaan. De gekozen benadering moet de lezer maximaal in staat stellen om na het doornemen van dit boek hedendaagse wetenschapsfilosofische onderzoeksliteratuur, zoals men die in de wetenschapsfilosofische tijdschriften vindt, te begrijpen en kritisch te evalueren.
Er is geen bijzondere voorkennis vereist om dit boek te kunnen lezen. Het is zeer geschikt als handboek bij een inleidende cursus in de wetenschapsfilosofie. Het boek kan, aangevuld met een deel van de wetenschapsfilosofische literatuur die erin besproken wordt, ook als handboek dienen voor een meer gevorderde cursus wetenschapsfilosofie. Het kan ten slotte ook vruchtbaar als zelfstandig werk, buiten de context van enige georganiseerde vorm van onderwijs, worden gelezen door een ieder met een filosofische interesse in de wetenschappen.
(Bekijk enkele voorbeeldpagina's van dit boek.)
Wetenschapsfilosofie
1 Wat is wetenschapsfilosofie?
1.1 Filosofie
1.2 Analytische filosofie
1.3 Analytische wetenschapsfilosofie
1.4 Het logisch empirisme
1.5 Onderdelen van de hedendaagse wetenschapsfilosofie
1.6 De spanning tussen normatieve en descriptieve elementen
1.7 Inhoud van het boek en alternatieve benaderingen
1.8 Het belang van wetenschapsfilosofie
2 De structuur van wetenschappelijke theorieën
2.1 Wiskundige logica
2.2 De syntactische opvatting
2.3 De semantische opvatting
2.4 De paradigmatische opvatting
3 Confirmatietheorie
3.1 Inductieve logica’s
3.2 De hypothetisch-deductieve methode
3.3 Positieve instantie confirmatie
3.4 Goodmans pathologische predikaten
3.5 Bootstrap-confirmatie
3.6 Bayesiaanse confirmatietheorie
3.7 De rechtvaardiging van de Bayesiaanse theorie
3.8 De Afleiding naar de Beste Verklaring
4 Empirisme en realisme
4.1 Het observeerbare en het niet-observeerbare
4.2 Reductieve eliminatie van het niet-observationele
4.3 Realisme
4.4 Constructief empirisme
4.5 Fundamentele en fenomenologische wetten
4.6 Entiteiten-realisme en experimentele manipuleerbaarheid
4.7 De natuurlijke ontologische houding
4.8 Samengevat
5 Wetten, verklaringen en causaliteit
5.1 Inleiding
5.2 Wetten
5.3 Hempel over wetenschappelijke verklaringen
5.4 Problemen voor Hempels modellen
5.5 Oorzaken zonder afleidingen
5.6 Unificatie
5.7 Causaliteit
6 Evolutie van wetenschappelijke praktijken
6.1 Wetenschapsfilosofie en de geschiedenis van de wetenschappen
6.2 Hypothesen, theorieën en weerleggingen
6.3 Paradigma’s en wetenschappelijke revoluties
6.4 Pluralisme in de wetenschappelijke praktijk
6.5 De gelaagde structuur van de natuurkunde volgens Peter Galison
